Het Spaanse Hof Den Haag
Dynamisch rijksmonument
Het uitgangspunt was helder: behoud wat waardevol is en maak het gebouw klaar voor een nieuw en flexibel gebruik. Het Spaansche Hof kent een geschiedenis die teruggaat tot de 15e eeuw. Restanten van de oorspronkelijke kelders en draagconstructie zijn nog altijd aanwezig. Door de eeuwen heen kreeg het pand uiteenlopende functies — van woonhuis tot ambassade, veilinghuis, evenementenlocatie en kantoor. Het dankt zijn naam aan de Spaanse ambassade welke hier lange tijd heeft gezeten.
Samen met RE:BORN onderzochten we welke nieuwe invulling recht zou doen aan het gebouw. Dat resulteerde in een hotelconcept gecombineerd met publieksfuncties op de begane grond en een wijnbar in de historische kelder. Een mix van functies die elkaar versterkt en de kelder en kapverdieping activeert.
Het Spaansche Hof is een ensemble bestaande uit een hoofdgebouw, een poortgebouw met binnenplaats, achterhuis, een kerk op het achter terrein en een hoge tuinmuur. Op de verdiepingen is de structuur van het gebouw nog goed leesbaar. De brede gang op de eerste verdieping is kenmerkend voor de rijkdom van het pand. Door de eeuwen heen zijn er meerdere verbouwingen uitgevoerd die het gebouw een bijzondere gelaagdheid geven.
De bel-etage is in zijn huidige opzet geheel gehandhaafd. De kamers op de bel-etage en de fraaie binnentuin geven het historische complex veel allure. Deze verdieping leent zich sinds de verbouwing uitstekend voor congressen, bruiloften en evenementen. De royale middengang op de eerste verdieping, behorend tot de 18e eeuwse structuur, wordt gebruikt als ‘’hoofdader’’ voor de ontsluiting van alle ruimten boven de bel-etage, die hierdoor een zelfstandige functie als hotel kunnen krijgen. In het souterrain, deels daterend uit 15e eeuw, wordt een wijnbar gemaakt en de oude gewelven zijn deel van deze unieke horecalocatie.
De drie functies versterken elkaar: Na een evenement op de bel-etage en in de binnentuin is er gelegenheid voor een wijnproeverij. Bezoekers kunnen daarna overnachten op de bovenste twee verdiepingen.
Lichthof
De transformatie vroeg om slimme ingrepen. Op de eerste verdieping zijn de zware 17e eeuwse moerbalken en kinderbinten gerestaureerd en versterkt. Vervolgens is een verhoogde zwevende dekvloer geplaatst. Deze nieuwe vloer verbergt de scheefstand van meer dan 45cm. Ook akoestisch en brandtechnisch is dit wenselijk. Daarnaast biedt het een flexibele indeling met betrekking tot techniek en leidingwerk.
De routing binnen het monument is opnieuw georganiseerd. Door het lichthof aan de zijkant van het gebouw te overkappen en een nieuw trappenhuis met lift toe te voegen, is een heldere en verbeterde circulatie ontstaan. Al naar gelang kunnen bezoekersstromen worden gescheiden of juist worden samengevoegd. De gescheiden routing biedt ook een toekomstbestendigheid gebruik, wat een nadrukkelijke wens is van de ontwikkelaar Re:Born.
Duurzaamheid
Verduurzaming speelde een belangrijke rol binnen de transformatie. Op de bel-etage is fineo vacuümglas geplaatst en de verdiepingsvloeren zijn geïsoleerd. Ook de kap is geïsoleerd en op de verdiepingen zijn geïsoleerde achterzetwanden en achterzetramen geplaatst. Tot slot zijn er, uit het zicht, zonnepanelen geplaatst op de schuine daken op het binnendakvlak. De kapverdieping en kelders zijn opnieuw in gebruik genomen en daarmee weer onderdeel geworden van het dagelijks functioneren van het gebouw.
Het resultaat van de verduurzamingsingrepen: het rijksmonumentale Spaansche Hof beschikt nu over energielabel A.
Interieur concept
In het ontwerp zijn storende toevoegingen uit latere periodes verwijderd, zoals de vluchttrap aan de tuinzijde. Karakteristieke elementen — waaronder rookkanalen, lambriseringen, dakkapellen en de historische kapconstructie — zijn juist zichtbaar gemaakt en integraal opgenomen in het interieur. Zo blijft de geschiedenis van Het Spaansche Hof leesbaar, terwijl het gebouw klaar is voor een nieuwe toekomst.
